-
By Empira
Kiedy przedawnia się dług w firmie windykacyjnej?
Pytanie o to, kiedy przedawnia się dług w firmie windykacyjnej, obejmuje nie tylko kwestię terminów przedawnienia roszczeń albo sposobu ich obliczania. Łączy się ono z problemem przelewu wierzytelności oraz np. przerwania bądź wstrzymania biegu terminu przedawnienia. Oprócz tego warto wiedzieć, których roszczeń przedawnienie nie dotyczy.
Spis treści:
Po jakim czasie dłużnik nie musi regulować zobowiązań?
Spojrzenie na Kodeks cywilny
Przerwa biegu terminu
Istotna decyzja
Co mówi orzecznictwo?
Znaczenie cesji wierzytelności
Kiedy przedawnia się dług w firmie windykacyjnej i dlaczego warto się tym zainteresować?
Pytanie o to, kiedy przedawnia się dług w firmie windykacyjnej (np. nabywającej wierzytelności od przedsiębiorców i spółek gminnych), ma duże znaczenie praktyczne. Terminy przedawnienia mogą wydawać się długie – są przecież liczone w latach. Nasze doświadczenie w ochronie wierzytelności pokazuje jednak, że czas mija szybko. Warto kontrolować upływ terminów, by uniknąć przykrych niespodzianek.
Co mówią przepisy?
W zasadzie termin przedawnienia wynosi obecnie sześć lat. Dla roszczeń o świadczenia okresowe (np. czynsz najmu) są to trzy lata. Trzyletni termin przedawnienia dotyczy także roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (jest on taki sam niezależnie od branży, w której działa przedsiębiorca, np. zajmujący się dochodzeniem należności). Koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że wynosi on mniej niż dwa lata (art. 118 k.c.). Z upływem sześciu bądź trzech lat (gdy chodzi o świadczenia okresowe) przedawniają się także roszczenia stwierdzone m.in. prawomocnym wyrokiem sądu albo orzeczeniem sądu polubownego (art. 125 § 1 k.c.).
Omawiane terminy nie mogą być modyfikowane mocą umowy stron albo innej czynności prawnej (np. oświadczenia wierzyciela o udzieleniu dłużnikowi ulgi). Mówi o tym expressis verbis art. 119 k.c. Czym innym jest natomiast np. zwolnienie z długu.
W zasadzie bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się w dniu, w którym dane roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli jego wymagalność jest uwarunkowana podjęciem określonej czynności przez wierzyciela, termin biegnie od dnia, w którym roszczenie byłoby wymagalne, gdyby osoba uprawniona podjęła tę czynność w najwcześniejszym możliwym terminie (art. 120 § 1 k.c.). Termin przedawnienia roszczeń stwierdzonych w wyrokach lub innych aktach z art. 125 k.c. zaczyna biec wraz z momentem uprawomocnienia się orzeczenia albo np. stwierdzenia wykonalności wyroku sądu polubownego.
Gdy minie termin przedawnienia, dłużnik zyskuje możliwość uchylenia się od realizacji swego świadczenia (np. dostarczenia towarów). Zobowiązanie nie przestaje jednak istnieć – staje się tzw. zobowiązaniem naturalnym (niezupełnym). Gdy dłużnik wykona swój obowiązek mimo upływu przedawnienia, nie może domagać się zwrotu świadczenia np. tytułem bezpodstawnego wzbogacenia (zob. art. 405 i nast. k.c.).
Można w tym miejscu zaznaczyć, że przedawnienie dotyczy w zasadzie jedynie roszczeń majątkowych, dających się wyrazić w pieniądzu (art. 117 § 1 k.c.). W konsekwencji nie przedawnią się np. roszczenia o ochronę dóbr osobistych, polegające na żądaniu usunięcia rezultatów naruszenia tychże dóbr i zaprzestania dalszych naruszeń. Majątkowy charakter ma jednak np. roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia.
Za wyjątek od zasady podlegania roszczeń majątkowych przedawnieniu uznać możemy prawo zaspokojenia się zastawnika i wierzyciela hipotecznego z przedmiotu zastawu albo hipoteki. Jest to możliwe nawet wtedy, gdy wierzytelności zabezpieczone tymi prawami już się przedawniły (zob. art. 317 k.c. i art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz wyrok SN z dnia 26 czerwca 2020 r., sygn. akt IV CSK 621/18).
Kiedy mamy do czynienia z przerwą biegu przedawnienia?
Leżące w interesie wierzyciela przerwanie biegu przedawnienia może nastąpić przede wszystkim przez każdą czynność przedsięwziętą przed sądem państwowym lub polubownym, mającą bezpośrednio na celu dochodzenie, ustalenie, zaspokojenie albo zabezpieczenie roszczenia (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.). Nasze doświadczenie w zakresie windykacji miękkiej i negocjacji pokazuje, że optymalnym rozwiązaniem jest często nakłonienie drugiej strony do uznania roszczenia. Dzięki temu bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany bez konieczności angażowania w spór organów państwa. Sprzyja to deeskalacji konfliktu, pozwalając nieraz na utrzymanie relacji biznesowych, a nawet ich pomyślny rozwój.
Po każdym skutecznym przerwaniu biegu przedawnienie rozpoczyna bieg na nowo (art. 124 § 1 k.c.). Czym innym niż przerwanie biegu przedawnienia jest jego zawieszenie (zob. art. 121 k.c.).
Ważna decyzja dłużnika
Zwróć uwagę, że w świetle art. 117 § 2 k.c. dłużnik może zrzec się korzystania z przysługującego mu zarzutu przedawnienia, jednak dopiero gdy minie jego termin. Można sądzić, że takie zrzeczenie się jest jedynie prawną abstrakcją. Kto dobrowolnie będzie nakładał na siebie ciężary finansowe? Mimo to nasze doświadczenie w obszarze negocjacji i restrukturyzacji wskazuje, że zrzeczenie się może być korzystne dla dłużnika w szerszej perspektywie rozliczeń z wierzycielem. Przykładowo: w zamian za zrzeczenie się dłużnik może liczyć na dodatkowe zamówienie lub odroczenie terminu spłaty innych zobowiązań.
Kiedy w świetle orzecznictwa przedawnia się dług w firmie windykacyjnej?
Odnosząc się do pytania o to, kiedy przedawnia się dług w firmie windykacyjnej, zarysowaliśmy już aktualny stan prawny. Poza treścią przepisów duże znaczenie np. dla osób zainteresowanych sprzedażą wierzytelności lub cesją powierniczą mają także wypowiedzi orzecznictwa.
Cesja wierzytelności a upływ przedawnienia
Sąd Najwyższy wskazuje, że zbycie wierzytelności (przelew) z zasady nie zmienia biegu omawianych przez nas terminów. Nie wywołuje zatem ani przerwy, ani zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Nie wpływa także na skutki zdarzeń oddziałujących na bieg przedawnienia, które miały miejsce przed dokonaniem przelewu. Chodzi tu zwłaszcza o wspomniane wyżej czynności przerywające bieg przedawnienia. Można zatem powiedzieć, że nabywca wierzytelności wstępuje w sytuację prawną zbywcy. Skutek przerwy biegu przedawnienia, którą wywołał zbywca (cedent), odnosi się także do nabywcy (cesjonariusza, np. firmy windykacyjnej kupującej długi z faktur).
Innymi słowy, nabycie wierzytelności następuje w takim kształcie, w jakim przysługiwała ona zbywającemu – również gdy chodzi o „stan” przedawnienia (np. informację o tym, ile czasu pozostało do jego upływu). Gdy bieg przedawnienia został skutecznie przerwany, nabywca również zostaje objęty skutkami tej przerwy (zob. np. postanowienie SN z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt III CZP 60/16 oraz uchwałę SN z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt III CZP 29/16).
Jak widzisz, położenie dłużnika i wierzyciela może okazać się złożone i nieoczywiste. Widać tu potencjał doradztwa prawnego, pozwalającego na dobranie optymalnych rozwiązań. Pomocne okazują się także rozwiązania informatyczne, w tym nasz kompleksowy system monitoringu i ochrony należności KOW Security.